دسته بندی مطالب

زمان به وقت آفتاب در قلب پایتخت

این مجموعه در خیابـان امام خمینی تهران سپه جنب ساختمان امور خارجه قرار دارد. بر اســاس مسـتندات تاریخی ساعت آفتابــی مــوزه ملــک توســط مهندس عبدالــرزاق بغایــری در دوره پهلوی اول  ساخته شده است. این اثر نجومی در گذشته در میدان مشق تهران سردر باغ ملی  نصب بوده که پس از مدتی بنا بر دلایل نامعلوم مفقود شده اســت.




 پس از سال‌ها این ساعت آفتابی به وسیله استاد محمد باقری، از محققان علم نجوم کشور و سردبیر مجله تاریخ علم پیدا و در ســال 1388 به مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک اهدا شد از قــرار معلــوم یابنــده‌ی اصلــی این ابزار، آقای یونس اصلانیان، به بازســازی ماشین حسـاب‌های قدیمی علاقه منــد بوده اســت.وی در حدود سال 1360 در انبارمخروبه ای حوالی میدان شوش تهران به طور تصادفی به سنگی برخورد می‌کند که در اصل صفحه اصلی این ساعت آفتابی بوده است. بر این اســاس بنا به آشنایی قبلی با دکتر محمد باقری موضوع ساعت را در میان می‌گــذارد. از آنجا که باقری پژوهشگر تاریخ علم در زمینه‌ی نجوم و ریاضیات بوده و شنیده بودند قبلا ً ساعت آفتابی در کنار سردر باغ ملی نصب بوده که گم شده است، به ارزش این اثر پی بردند. این ساعت کهن و نفیس به عنوان یکی از دقیق‌ترین ساعت‌های آفتابی زمان خود در ایران شناخته شـده است که قابلیت نمایــش زمان تا بازه زمانــی 10 دقیقه را دارد. پایه‌های سـاعت از ســنگ ساخته شده است. بر اساس برخی مستندات تاریخی ساعت در ابتدا بین ســردر باغ ملــی و پله‌های پســت خانه در فضای سبزی قرار داشته بعد از زمان رضاشــاه که در ناآرامی‌ها آن دوران گم می‌شود. مرمت این ســاعت توسط آقای محمد عسکری انجام شده که در ساخت ساعت آفتابی فعال اند.در جریان مرمت از آنجا که از شاخص سـاعت هیچ اطلاعاتی در دست نبوده وی باتوجه به طرح‌های ایرانی، شاخصی از جنس برنز برای ساعت ساختند و برای پوشـش سوراخ‌های زیر شاخص و نیز عمود و محکم نگه داشتن شاخص زیر آن یک پایه اضافه کردند که باعث زیبایی مضاعف آن شده است. همچنین خطوط صفحه‌ی ســاعت را، که بــه علت قدمت کمرنگ شده بودند، با رنگ سیاه پرکردند و به علت ارزش اثر روی آن را با یک لایه‌ی پوشش محافظ نانو پوشانده اند. همزمان با پیدا شدن ساعت و اهدا آن به موزه ، جشن ساعت‌های آفتابی و ابزارهای نجومــی در تیرمــاه 1389 در کتابخانه و موزه ملی ملک برگزار گردید و با سخنرانی محمد باقری درباره سازنده ساعت و شیوه کار از آن رونمایی گردید. عبدالرزاق بغایری بد نیســت بدانید که 1248،1332هجــری شمســی از پیش گامان معاصر فن نقشــه برداری و علــم جغرافیا در ایران به شــمار می‌رود که اجدادش اهل شــمس آباد سبزوار و از خوانین طایفه بغایری خراسان بودند. وی در اصفهــان متولد شــد و پس از آمــوزش‌های ابتدایــی در خانه و مکتب در ســال 1296 هجــری قمــری همراه پــدرش به تهــران رفت و در مــاه صفر 1304 ه.ق وارد مدرســه دارالفنون شــد. بغایــری از محضــر اســاتیدی همچون میرزا عبدالغفارخان نجــم الدوله و میرزا محمودخان نجم الملک بهره برده است. همچنیــن همراه بــا اســتادش نجم الملک به تحصیــل درس حکمت در نزد حیدر قلی خــان قاجار پرداخته اســت. ساخت کره‌های جغرافیایی در اندازه‌های مختلف، ترسیم نقشــه ای از ایران که در سال 1316 منتشر شــده است، تدریس ریاضی در مدرسه شرف، تدریس جغرافیا در مدرســه سیاسی مشــیرالدوله، بنیان نهادن مدرسه خرد در سال 1316 و برپایی جلسات شبانه آموزش عمومی ریاضیات در منزل خــود به مدت 40 ســال از جمله فعالیت‌های ســازنده این ساعت آفتابی محسوب می‌شود. بغایری در بالاترین درجه نظامی خود، به سرتیپی رسید. سرانجام، وی در 84 سالگی در 19 اردیبهشت 1332 درگذشت، و چون شوهر دختر میرزا محمدحسین فروغی  یعنی شــوهرخواهر محمدعلی فروغی بود، جنازه اش را در گورستان ابن بابویه، در مقبره خانوادگی فروغی، به خاک سپردند برای بازدید از ایــن اثر کم نظیر تاریخی می‌توانید به نشــانی تهران، خیابان امام خمینی ره، ســردرباغ ملی، میدان مشق مراجعه کنید. 

منبع:نشریه عصر زمان


برچسب ها: زمان به وقت آفتاب در قلب پایتخت

ارسال دیدگاه


جدید